به شهر الكترونيك آستارا خوش آمديد.

منطقه ويژه اقتصادي آستارا ؛ از رويا تا واقعيت

 منبع : سايت آستارا

 نويسنده : دكتر عابد بدريان    ایمیل : ab.badrian@gmail.com

 نوشته شده در تاريخ : 1388/02/05   ( آخرين ويرايش : 1388/09/19 )

اشاره:

مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ 23/1/1388، با تاسیس 23 منطقه ویژه اقتصادی جدید از جمله «منطقه ويژه اقتصادي نمين» در استان اردبيل موافقت كرد. با تاسيس اين منطقه ويژه اقتصادي، كه در سايه همدلي و هماهنگي نمايندگان استان اردبيل در مجلس شوراي اسلامي حاصل شد، گشايش جديدي در عرصه توليد و اشتغال‌زايي در منطقه فراهم خواهد شد. از ويژگي و امتيازهاي اين نوع مناطق مي‌توان به عدم شمول قانون كار و نيز بعضي از معافيت‌هاي گمركي براي صادرات و واردات براي صاحبان سرمايه اشاره كرد.

اين مقاله قصد دارد تا تاثير ايجاد منطقه ويژه اقتصادي بر فعاليت‌هاي تجاري، اقتصادي و گردشگري آستارا را بررسي نمايد.

تاريخچه تاسيس مناطق ويژه اقتصادي

در سال 1372، به هنگام تدوين قانون برنامه توسعه پنج‌ساله دوم، به منظور پشتيباني از توليدات داخلي و توسعه صادرات غير نفتي و ايجاد تحرك در اقتصاد منطقه‌اي، هيئت دولت قانوني را مبني بر تاسيس مناطق ويژه حراست شده‌اي در مبادي ورودي گمرك‌هاي داخلي مصوب كرد. طبق مصوبه‌ي ذكر شده، ورود كالا از مناطق مذكور جهت مصرف داخلي، تابع مقررات صادرات و واردات و صدور كالا از اين مناطق بدون هيچ‌گونه تشريفاتي در نظر گرفته شده بود. با رونق گرفتن تاسيس اين نوع مناطق، در جلسه مورخ 23/5/1374، عنوان مناطق حراست شده‌ي گمركي به «مناطق ويژه اقتصادي» تغيير نام داد.

ايجاد هر منطقه ويژه اقتصادي جديد با تصويب مجلس شوراي اسلامي انجام گرفته و تعيين محدوده جغرافيايي، طرح جامع و كالبدي، نوع و حدود فعاليت مجاز هر يك از مناطق با پيشنهاد دبيرخانه شورای عالی مناطق آزاد تجاری- صنعتی و مناطق ویژه اقتصادی انجام مي‌گيرد.

مناطق ويژه اقتصادي داراي موقعيت و ماهيت رقابتي هستند و رونق هر كدام از آنها به جذب و نگهداري سرمايه بستگي دارد، لذا تلاش مي‌شود تا به منظور جلوگيري از تضعيف فعاليت‌هاي آنها، از احداث مناطق در جوار يكديگر خودداري گردد. علاوه بر گمرك ايران، سازمان بنادر و كشتيراني نيز مي‌تواند نسبت به تاسيس منطقه ويژه اقتصادي اقدام نمايد.

منطقه ويژه اقتصادي آستارا

فروپاشي اتحاد جماهير شوروي و تاسيس كشورهاي تازه استقلال يافته در حواشي درياي خزر سبب شد تا موقعيت مناسبي براي توسعه‌ي شهر ساحلي آستار فراهم گردد. داشتن مرز زميني، دريايي و همچنين گمركي فعال در منطقه سبب شد تا پيشنهاد طرح احداث «بندر چند منظوره» و «منطقه ويژه اقتصادي آستارا» با استقبال فراوان از طرف دولت سازندگي همراه شود. مردم آستارا نزديك به 18 سال است كه با واژه‌هاي بندر چند منظوره و منطقه ويژه اقتصادي آستارا آشنا هستند و در آرزوي تحقق اين دو طرح كلان منطقه‌اي لحظه شماري مي‌كنند؛ اما عوامل متعددي مانع دستيابي به اين آرزوي ديرينه شده اند.

با تصويب طرح بندر چند منظوره آستارا و آغاز احداث تاسيسات بندري، به ناگهان مجلس شوراي اسلامي با تاسيس منطقه ويژه اقتصادي انزلي در سال 1375 و سپس با تاسيس منطقه آزاد انزلي در سال 1383موافقت كرد. كارشناسان، احداث بندر چند منظوره آستارا را فاقد توجيه اقتصادي دانستند. روند احداث بندر چند منظوره كند شد و در يك اقدام عجيب، اين بندر به بخش شيلات واگذار گرديد و با اندك تاسيساتي دريايي براي پهلوگيري لنج هاي صيادي شروع به كار كرد. بازگشت دوباره اين بندر به سازمان بنادر و كشتيراني و سپس واگذاري به بخش خصوصي خبر مسرت‌بخشي بود كه در اوايل سال 1388 سبب خوشحالي مردم آستارا گرديد.

اما در خصوص منطقه ويژه اقتصادي، نماينده مردم آستارا در مجلس شوراي اسلامي و عضو كميسيون اقتصادي مجلس در مصاحبه با خبرگزاري فارس در مورخ 1/2/1388 گفت كه طرح منطقه ويژه اقتصادي آستارا در كميسيون اقتصادي مجلس به تصويب رسيده و براي تصويب نهايي در نوبت كاري مجلس قرار گرفته است.

با اينكه نگارنده مقاله تلاش مي‌كند تا با كمال خوش‌بيني ناظر اتفاقات صورت گرفته باشد؛ اما دو سوال اساسي در اين بين وجود دارد كه مي‌تواند از دغدغه‌هاي ذهني هر آستارايي محسوب شود.  آيا نمايندگان مجلس به ويژه نمايندگان استان گيلان و اردبيل با احداث منطقه ويژه اقتصادي آستارا موافقت خواهند كرد؟ آيا نماينده مردم آستارا در مجلس شوراي اسلامي مي‌تواند براي تصويب اين طرح با اكثريت نمايندگان مجلس به اجماع برسد؟

هر چند به طور صريح نمي‌توان به سوالات ذكر شده پاسخ داد و بايد منتظر تلاش‌هاي نماينده محترم مردم آستارا در مجلس بود؛ اما بررسي برخي مسائل منطقه‌اي كمك خواهد كرد تا شرايط موجود كمي شفاف‌تر شده و ديد واقع‌بينامه‌اي نسبت به موضوع اتخاذ گردد.

مناطق ويژه اقتصادي داراي ماهيتي رقابتي هستند و تلاش مي‌كنند تا با جذب بيشتر سرمايه، موجبات رشد اقتصادي و رونق تجارت را در منطقه خود به ارمغان آورند. از آنجايي كه مسئولان محلي و نمايندگان استان اردبيل براي اخذ مجوز تاسيس منطقه ويژه اقتصادي نمين تلاش زيادي كرده اند، لذا براي جلوگيري از ناكامي و تضعيف اين منطقه تازه تاسيس كه به مثابه فرصتي مغتنم براي رشد و توسعه آن استان محسوب مي شود، با تاسيس هر منطقه ويژه اقتصادي جديد در منطقه به ويژه آستارا مخالفت خواهند كرد.

از طرف ديگر در طول چند ساله گذشته فعاليت‌هاي وسيع منطقه‌ي آزاد تجاري- صنعتي انزلي سبب شده است تا ميزان تعامل و همكاري آن با سازمان‌ها، ادارات و نهادهاي دولتي و غيردولتي استان گيلان و كشور افزايش چشمگيري داشته، به حدي كه اين سازمان به عنوان عضوي فعال از بدنه‌ي مديريتي استان گيلان و كشور به ايفاي نقش پرداخته است و احداث منطقه ويژه اقتصادي جديد در منطقه سبب كاهش رونق فعاليت‌هاي اقتصادي- تجاري آن خواهد شد. روي اين اصل نمايندگان استان گيلان همانند سال‌هاي قبل با احداث منطقه ويژه اقتصادي آستارا مخالفت خواهند كرد.

اگر منطقه حيران را جزو محدوده جغرافيايي آستارا به حساب آوريم، در اين صورت منطقه ويژه اقتصادي نمين از موقعيت مكاني و جغرافيايي نامناسبي براي توسعه اقتصادي، تجاري و گردشگري برخوردار است. در مقابل منطقه آستارا به لحاظ داشتن گمرك، تاسيسات بندري و نيز قرارگيري در مسير ترانزيت و ترانشيب بين‌المللي، بهترين موقعيت در منطقه را هم براي تبديل شدن به منطقه آزاد و هم منطقه ويژه اقتصادي دارا است. پيش‌بيني مي‌شود بخش اعظم فعاليت‌هاي منطقه ويژه اقتصادي نمين از طريق امكانات موجود در آستارا صورت خواهد گرفت. اين امر مي‌تواند رونق اقتصادي خوبي براي آستارا به همراه داشته باشد.

نمايندگاه استان اردبيل براي رهايي از بن‌بست جغرافيايي و دست‌يابي به مرز دريايي موجود در آستارا بارها تلاش كرده‌اند تا زمينه‌هاي الحاق آستارا به آن استان را فراهم سازند؛ اما به علت مقاومت سرسخت نمايندگان استان گيلان، اين امر تاكنون محقق نشده است. شايد اگر الحاق آستارا به استان اردبيل در سالهاي گذشته اتفاق افتاده بود، به جاي شهر كوچك و كم برخورداري مثل نمين، امروز شاهد تاسيس منطقه ويژه اقتصادي آستارا بوديم و بندر چندمنظوره آستارا هم سال‌ها پيش راه‌اندازي شده بود.

 

نام كاربري :
رمز عبور :

» عضویت «

بازديدکنندگان اين صفحه:: 2365 | بازديدکنندگان امروز: 403 | کل بازديدکنندگان: 4705619 | زمان بارگزاري صفحه: 0/1250 ثانيه
تمام حقوق مادی و معنوی اين سايت متعلق به شركت هزاره فناوری تابان و مؤسسه شهر باران آستارا می باشد