به شهر الكترونيك آستارا خوش آمديد.

نگرش جامعه شناختي بر مفهوم دولت – ملت ( Nation – State )

 منبع : سايت آستارا

 نويسنده : هرمز محمد پور ليما    ایمیل :

 نوشته شده در تاريخ : 1388/02/01   ( آخرين ويرايش : 1388/09/19 )

معرفي گيدنز :

آنتوني گيدنز بي شك از برجسته ترين نظريه پردازان اجتماعي است . جامعه شناس شهير انگليسي است و مشاور محبوب توني بلر نخست وزير انگلستان مي‌باشد . آثار متعددي در حوزه‌هاي مختلف سياسي ، اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي دارد .

يكي از ويژگي‌هاي گيدنز ، كلام روان ، خوش فهم و شيواي اوست . وي برنده  جايزة بهترين سخنران جهان است و در ايران نيز نام شناخته شده‌اي است . موضوعات مورد توجه گيدنز بيشتر بحث جهاني شدن و نظريه جهان رها شده ، چشم اندازهاي جهاني ، دولت – ملت ، نابرابر جهاني ، خانواده ، دموكراسي ، ساختار طبقاتي ، نخبگان و قدرت ، مليت گرايي ، هويت شخصي و اجتماعي و رابطة انساني ، جنسيت و .... است .

وي در سال 1998 در شبكه بي بي سي به ايراد يك سلسله سخنراني پيرامون جهاني شدن پرداخت كه در كتاب جهان رها شده منتشر شدند . وي در محله ادمونتون شهر لندن بدنيا آمده (1938) .

دورة كارشناسي را در رشته‌هاي جامعه شناسي و روان شناسي در دانشگاه‌ هال بپايان رساند و سپس به جامعه شناسي رو آورد و در مدرسه اقتصادي و علوم سياسي دانشگاه لندن (LSE) دوره‌هاي فوق ليسانس و دكتري را گذراند و در دانشگاههاي انگلستان ، كانادا و آمريكا به تدريس پرداخت .

 

از مهمترين آثارش عبارتند از :

1- سرمايه داري و نظرية اجتماعي نوين                   8- پيامدهاي مدرنيته

2- ساختار طبقاتي جوامع پيشرفته                          9- مدرنيته و هويت شخصي

3- مسائل اصلي در نظريه اجتماعي                       10- راه سوم

4- دولت – ملت و خشونت                               11- جهان رها شده      

5- بنياد جامعه                                                12- فرا سوي چپ و راست

6- سياست ، جامعه شناسي و نظرية اجتماعي           13- تجدّد و تشخص

7- قواعد جديد روش جامعه شناسي

 و آثار متعدد ديگر كه مجال پرداختي به همه آنها نيست .

وي از اثر گذار ترين نظريه پردازان اجتماعي بوده و تأثير گيدنز در جامعه شناسي با تأثير پارسونز ، فوكو و هابرماس قابل مقايسه است و در كنار جامعه‌شناساني همچون جفري الكساندر ، رندال كالينز و پير بورديو او يكي از شاخص ترين جامعه شناسان زنده بشمار مي‌آيد .

در ميان نظريه‌هاي متعددي كه گيدنز در آثارش مطرح كرده ، نظريه‌هاي    « ساخت يابي »  و 

« دوگانگي ساختار  »‌ و «  باز انديشي » از اهميت بيشتري برخوردارند و از نظريه پردازان پيشين همانند دوركيم ، وبر ، ماركس ، گافمن و ويتكنشتاين نيز بهره برده است .

وي براي تفسير كنش انساني از سنت‌هاي نظري مختلفي از جمله هرمنوتيك ، روش شناسي قومي،  نظريه سيستم‌ها ، روانكاوي ، ساختگرايي و پساساختگرايي نيز استفاده كرده است . وي از مدرنيست‌ها محسوب مي‌شود و پروژه مدرنيته از دغدغه‌هاي اساسي اوست و در پي شكاف‌هاي عميق و بزرگ ميان سنت و مدرنيته و در پي تكميل پروژه نام تمام مدرنيته است .

گيدتر به جاي پُست مدرنيسم از مدرنيته متأخر و فشرده سخن مي‌گويد و بين قفس آهنين وبر و يوتوپياي ماركس ، راه سومي را براي مدرنيته باز مي‌كرد .

گيدنز يك تقسيم بندي سه گانه از جوامع انساني دارد : سنتي ، مدرن اوليه و مدرن متأخر. تا انقلاب صنعتي دورة سنتي است پس از آن تا دهة 1960 دورة مدرنيته اول و پس از آن تاكنون دورة مدرنيته متأخر است و ما در عصر مدرنيته دوم و فشرده زندگي مي‌كنيم . وي مدرنيته متأخر را فاز دوم مدرنيته مي‌داند و بنظر وي جامعة فراصنعتي همان صنعتي پيشرفته است .

بنظر گيدنز اگر سياست‌هاي جديد و سياستگذاران امروز بخواهند با وضعيت جديد جهان به درستي روبرو شوند بايد به چند مسئله اساسي توجه ويژه نشان دهند :

اول ، فهم دقيق پديدة جهاني شدن و پيامدهايش .

دوم ، درك روشن و دقيق مفهوم فردگرايي در جامعة مدرن .

سوم ، مقوله چپ و راست .

چهارم ، فهم خود از سازمان سياسي .

پنجم ، دركي كه از مسايل زيست بومي دارند .

طرح دموكراسي گفتگوئي نيز  از مهم‌ترين كارهاي گيدنز بشمار مي‌رود كه در مقابل دموكراسي ليبرال و مشورتي ( كنكاش عمومي ) افرادي همچون فوكوياما و ميلر ارائه داده است . به اعتقاد گيدنز جامعة جديد تحت تأثير امواج جهاني قرار گرفته است و ساخت يابي در همه سطوح آن در جريان است و باز انديشي سنت‌ها تحت تأثير عواملي تسريع شده است .

وي دمكراسي گفتگويي را لازمه چنين جامعه و جهاني مي‌داند بنظر وي در جامعة جديد فرديت روز به روز بيشتر مي‌شود و شكل كهن همبستگي رنگ مي‌بازد و لذا بايد اعتماد فعالانه بازسازي شود و اين فقط با گفتگو ميسر است و يكي از فرض‌هاي دموكراسي گفتگويي اين است كه همزيستي با ديگران در يك وضعيت مداراي متقابل از راه گفتگو در يك فضاي عمومي ممكن است .

دموكراسي گفتگويي گيدنز در اين چهار حوزه در حال پيشروي است :

1- زندگي خصوصي

2- جنبش‌هاي جديد اجتماعي و گروههاي خود ياري .

3- سازمان‌هاي بزرگ يا شركت‌هاي غول پيكر اقتصادي .

4- ساز و كار نظام سياسي جهاني .

دولت – ملّت ( Nation – State‌ )

اگر از افراد بپرسيم كه « اهل كجائيد ؟ » تصور نمي‌كنيم كه در جواب نام يك منطقه را بياورد و بطور مثال بگويند كه اهل آسيا هستم يا اروپايي ام ، بلكه در جواب خود را اهل يك كشور خاص معرفي خواهند كرد كه مراد همان ملت خاص و يا يك دولت – ملت خاص است .

و اين نشان از هويت ملي و احساس تعلق به جامعة ملي است همچنان نيروي بسيار قدرتمندي در زندگي ماست . انكار اهميت دولت – ملت تا حد زيادي به بحث جهاني شدن و ورود به عصر جهاني ارتباط دارد كه بسياري از نويسندگان صحبت از پايان دولت – ملت مي‌كنند و از اقتصاد بدون مرز استفاده مي‌كنند و تا دو سه دهه آينده ، دولت شهرها تا حد زيادي جايگزين دولت – ملت‌ها مي‌شوند .

در اينجا بايد بطور خاص بين دولت – ملت ، ملت و مليت گرايي (ناسيوناليسم و ملت باوري) تمايز قايل شويم .

دولت – ملت قبل از هر چيز يك ساخت و آرايش سياسي و شكلي از نظم سياسي است كه ويژگي‌هاي خاص دارد و در واقع به يك نظام سياسي اطلاق مي‌شود كه بر يك قلمروي خاص كه توسط مرزهاي آن مشخص مي‌گردد ، حاكميت دارد . دولت – ملت بطور سنتي كنترل يك دستگاه قانوني و يك تشكيلات قدرت نظامي را در دست دارد .

ملت يك اجتماع نمادين است كه در يك دولت – ملت شكل مي‌گيرد . وقتي از شما پرسيده مي‌شود « كه هستيد » و « از كجاييد » ؟ ملت به شما احساس هويت مي‌دهد .

بنديكت اندرسون يكي از نظريه پردازان مشهور مليت گرايي ، ملت را جامعه مفروض مي‌دارند . اگر شهروند يك دولت – ملت باشيد اين به شما نوعي احساس هويت مي‌بخشد .

مليت گرايي ، يك پديدة رواني است و همان احساس و دلبستگي و تعلق به ملت است . مليت گرايي بنوعي سوخت رواني براي موتور جامعة نمادين ملت و نوعي احساس علاقه ، دخيل بودن ، سرسپردگي و تعهد عاطفي نسبت به ملت است .

بطور مثال مي‌توان يك ملت بدون دولت – ملت داشت . در شرايطي كه يك ملت خود را به عنوان يك جامعه نمادين مي‌شناسد ولي صورت يك دولت را ندارد ، مليت گرايي مي‌تواند موتور محركي به سمت آرزوي تبديل شدن به يك دولت – ملت شود . مثال آن را مي‌توان در مورد كُردها در ايران و ساير گروههاي قومي كه همگي خود را ملت مي‌دانند يا حداقل بسياري از آنها چنين احساسي دارند و در عين حال دولت ندارند . ( كُردها ملت‌اند اما دولت ندارند ).

دولت – ملت يك آرايش تاريخي نسبتاً جديد است و عمدتاً به اواخر سدة هيجدهم و شكل گيري اروپا و جوامعي مثل امريكا ، استراليا و نيوزيلند كه اروپاييان در آن سكني گزيدند ، باز مي‌گردد. دولت – ملت براي اولين بار در اين قسمت از جهان برقرار شد و سپس عموميت يافت . پس دولت – ملت با دولت متفاوت است . همانطور كه با مليت گرايي يكسان نيست . چرا كه دولت ، ملت و مليت گرايي بر خلاف دولت – ملت همواره وجود داشته است .

مقايسه دولت‌هاي سنتي و دولت – ملت را مي‌توان در  چند نكته زير مشخص كرد :

اول ، دولت‌هاي سنتي ذاتاً تكه تكه بوده‌‌اند و قدرت سياسي متمركز در آنها وجود نداشت . مثل چين قديم .

دوم ، دولت هاي سنتي يك هويت كلي فرهنگي و زباني نداشتند .

سوم ، دولت‌هاي سنتي ، هيچگاه حق انحصاري استفاده از ابزار خشونت را نداشتند .

اما ظهور نيروي پليس در كشورهاي غربي اروپايي و برقراري امنيت داخلي و پيدايش ارتش براي برقراري امنيت خارجي از ويژگي دولت – ملت ها بشمار مي‌آيند .

چهارم ، دولت‌هاي سنتي ، « سرحد » داشته‌اند و نه « مرز » . در سرحد تقسيم بندي دقيق روي نقشه ديده نمي‌شود . اما مرز خطي است كه مي‌توان آنرا روي نقشه كشيد و محلي است كه اقتدار يك دولت پايان مي‌يابد و اقتدار دولتي ديگر آغاز مي‌شود . دستگاه سياسي ملت منطبق بر مرزهاست.

امروزه سه نوع آميزه وتركيب از دولت –  ملت  -  مليت گرايي وجود دارد :

شكل اول ، همان دولت – ملت كلاسيك است .

شكل دوم ، ملت – دولت خوانده مي‌شود .

شكل سوم ، ملت‌هاي بدون دولت هستند . اين شكل امروزه در عرصه جهاني برجسته شده و شامل مردمي مي‌شود كه معتقدند به يك جامعة نمادين تعلق دارند ولي صاحب دولت – ملت نيستند و ويژگي‌هاي آن عبارتند از زبان مشترك ، تاريخ فرهنگي مشترك و نوعي تاريخ نمادين و تا حدي ساختگي مشترك . اين نوع ملت‌هاي بدون دولت ، مليت گرايي دارند زيرا سرشار از هويت ملي هستند . ملت نيز دارند ولي دولت ندارند اما آرزوي داشتن دولت را دارند . ملت كُرد يكي از آنهاست كه در خاورميانه توزيع شده‌اند بطوريكه بخاطر همين مسئله درگيري‌هاي شديدي صورت مي‌گيرد .

 

نام كاربري :
رمز عبور :

» عضویت «

بازديدکنندگان اين صفحه:: 1330 | بازديدکنندگان امروز: 316 | کل بازديدکنندگان: 4705532 | زمان بارگزاري صفحه: 0/1248 ثانيه
تمام حقوق مادی و معنوی اين سايت متعلق به شركت هزاره فناوری تابان و مؤسسه شهر باران آستارا می باشد